Νευροβιολόγοι κι ύπνο-ερευνητές

Ο ρόλος του ύπνου και των ονείρων είναι ένα από το μεγαλύτερα αναπάντητα ερωτήματα στο χώρο της νευροβιολογίας (αν όχι το μεγαλύτερο). Οι θεωρίες είναι πολλές, αλλά καμιά δεν έχει αποδειχτεί έμπρακτα. Για παράδειγμα, υπάρχει η γνωστή θεωρία «αποκατάσταση αντοχής και ανάκτηση δυνάμεων μας». Σίγουρα μπορούμε να ελέγξουμε εύκολα πόσο αναγκαίος είναι ο ύπνος για αυτά τα δυο πράγματα. Αλλά ούτε ξέρουμε τι ακριβώς αποκαθιστά ούτε και το πώς.

Αυτό που βοήθησε και προώθησε πάρα πολύ τους επιστήμονες που ερευνούσαν την λειτουργία των ονείρων ήταν η ανακάλυψη του REM (Rapid Eye Movement) και η συσχέτιση του με τα όνειρα. Δυστυχώς μετά από μια δεκαετία κατέρρευσε αυτή η αντίληψη αφού διαπιστώθηκε ότι πολλοί άνθρωποι ονειρευόντουσαν είτε βρισκόντουσαν σε REM είτε όχι.

Ευτυχώς με τη βοήθεια της τεχνολογίας, οι νευροβιολόγοι με καινούρια εργαλεία μπόρεσαν να δουν ότι ακόμα και σε περιόδους κατάστασης μη-REM παραμένουν κάποια μικρά υπολείμματα REM κατάστασης τα οποία εισβάλουν στον μη-REM ύπνο μας. Απλώς είναι πολύ αχνά για να εντοπιστούν εύκολα και γι’ αυτό συνήθως τότε τα όνειρα μας είναι μικρά σε χρονική διάρκεια και βαρετά. Ενώ όταν βρισκόμαστε σε REM τα όνειρα μας είναι πιο ζωντανά και κρατάνε περισσότερο.

Επίσης όταν ονειρευόμαστε οι νευροβιολόγοι μπορούν να χαρτογραφήσουν τις περιοχές τους εγκεφάλου που ενεργοποιούνται, οι οποίες συνήθως είναι αυτές που συσχετίζονται με την όραση και τα συναισθήματα. Ενώ τα «σιωπηλά» τμήματα είναι αυτά που έχουν σχέση με τη λογική σκέψη και την προσοχή / συγκέντρωση. Γι’ αυτό κι έχουμε όνειρα χωρίς λογική, αφύσικα ίσως και με το χρόνο παραμορφωμένο.

Όμως γιατί ονειρευόμαστε; Η βασική θεωρία είναι ότι η λειτουργία των ονείρων είναι η επεξεργασία πληροφοριών περιλαμβάνοντας την ενδυνάμωση της μνήμης. Όμως τώρα υπάρχει μια καινούρια θεωρία που επεκτείνει την προηγούμενη. Είναι η λεγόμενη «εύρεση νοήματος» μέσω της επεξεργασίας των πληροφοριών. Πολλές φορές πρέπει να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις ή επιλογές κι όσο να σκεφτούμε λογικά δεν μπορούμε να δώσουμε απάντηση. Όμως αφού κοιμηθούμε παρόλο που δεν θα δεχθούμε καμιά καινούρια πληροφορία θα έχουμε την απάντηση. Είναι πολύ πιθανό λοιπόν όταν ονειρευόμαστε να ενεργοποιείται μια διαδικασία επιλογής λύσεως. Στη διάρκεια των ονείρών μας ο εγκέφαλος τρέχει κάποια φανταστικά σενάρια ελέγχοντας πως αντιδρούμε συναισθηματικά σε αυτά χωρίς να μπαίνει η λογική.

Ο ψυχίατρος Robert Stickgold του Harvard Medical School μάλιστα έχει πειραματικές αποδείξεις ότι ο REM ύπνος προωθεί την δημιουργική σκέψη αφήνοντας μας να συγκροτήσουμε ιδέες κι έννοιες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους που ποτέ δεν θα μπορούσαμε να συνδέσουμε όσο θα ήμασταν ξύπνιοι. Συνήθως όταν ήμαστε ξύπνιοι όταν κάποιος μας δίνει μια λέξη, εμείς αυτόματα προσπαθούμε με το μυαλό μας να βρούμε όλες τις σχετικές λέξεις και να κάνουμε κάποιο συνειρμό. Το αντίθετο συμβαίνει στον REM ύπνο. «Ο εγκέφαλος προσπαθεί να αγνοήσει τους προφανείς συσχετισμούς και προσπαθεί να συσχετίσει όσο πιο τρελά, αναπάντεχα και παράξενα πράγματα γίνεται.» όπως λέει κι ο Stickgold. «Θέλει οπωσδήποτε (ο εγκέφαλός μας) να ενεργοποιήσει κάθε αδύναμο μη προφανές, αλλά ενδεχομένως πολύ χρήσιμο σύνδεσμο.» Αυτό είναι που μας επιτρέπει να βγάζουμε νόημα από πολύπλοκες πληροφορίες. Μπορεί μάλιστα να είναι και η πηγή της δημιουργικότητάς μας.

Ελεύθερη και περιληπτική μετάφραση από άρθρο του επιστημονικού περιοδικού "new scientisτ" του 2003 με τίτλο "Από τί είναι φτιαγμένα τα όνειρα".

18 Σχόλια »

  1. ΜΟΥΡΙΔΟΥ ΜΥΡΙΑ said,

    Aξιώτιμε κύριε,
    ονομάζομαι Μουρίδου Μύρια και φοιτώ στο Αριστοτέλειο Πανεπισρήμιο τησ Θεσσαλονίκης, ταυτόχρονα εργάζομαι και μένω μόνιμα στην Κύπρο.
    Θα ετοιμάσω τώρα την διπλωματική μου που έχει θέμα ΄΄Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΤΑ ΤΑ ΝΕΙΡΑ΄΄ , εάν μπορείτε να μου στείλετε κάποιες πληροφορίες ή κάποιες ηλεκτρονικές σελίδες, θα σας ήμουν πολύ ευγνώμων.

    Σας ευχαριστώ

  2. Το link που έχω στη κατηγορία «Βιβλία» δεξιά με το όνομα «Ο ύπνος και τα όνειρα» του Michel Jouvet είναι το καλύτερο βιβλίο μέχρι τώρα που έχω διαβάσει για την νευροβιολογική μελέτη των ονείρων. Επίσης μπορείς να κοιτάξεις και τoυς ξένους ιστο-συνδέσμους που έχω κάτω από τα Links πάλι δεξιά, αυτά μπορούν να σε παραπέμψουν σε άλλα ενδιαφέροντα links. Σου στέλνω αυτό το μήνυμα ως απάντηση και με e-mail.

  3. ΕΒΕΛΙΝ said,

    ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΠΟΥ ΚΟΙΜΗΘΗΚΑ ΕΓΙΝΕ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΞΕΝΟ..ΚΑΘΩΣ ΟΝΕΙΡΕΥΟΜΟΥΝ ΕΝΙΩΘΑ ΚΑΤΙ ΝΑ ΜΕ ΠΝΙΓΕΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑ ΠΩΣ ΚΟΙΜΟΜΟΥΝ Ο ΠΟΝΟΣ ΔΥΝΑΜΩΝΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑ ΝΑ ΞΥΠΝΗΣΩ..ΟΤΑΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΜΟΥ ΑΝΟΙΞΑ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΥ ΕΙΔΑ ΤΟ ΣΩΜΑ ΝΑ ΚΟΙΜΑΤΑΙ ΚΑΙ ΚΑΠΙΟΣ ΝΑ ΜΕ ΚΡΑΤΑΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΙΜΟ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΜΕ ΠΝΗΞΗ..ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑ ΝΑ ΜΠΩ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΟΥ,ΟΤΑΝ ΞΥΠΝΗΣΑ ΝΟΜΙΣΑ ΟΤΙ ΕΙΧΑ ΠΕΘΑΝΕΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΝΙΩΘΑ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΟΥ ΓΙΑ 1-2 ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ..ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ????

    • Demi said,

      Αυτό το πράγμα ο λαός μας το ονομάζει «Μώρα». Το πάθαινα και εγώ παλιά, αλλά απ’ όταν είπα ένα «ποιηματάκι» δεν μου συνέβει ξανά.

      • Τί ποιηματάκι;

      • Demi said,

        Φύγε Μώρα από κοντά μου
        σύρε μέτρα
        φυρί* φυρί τη θάλασσα
        σπυρί σπυρί την άμμο
        όλα τ’ αστέρια τ’ ουρανού
        κι έλα να με βρεις.

        Φυρί=κανάτα.
        Δηλαδή όταν τα κάνει όλα αυτά τότε να ξαναέρθει.

        Ελπίζω να βοήθησα.

      • Πάρα πολύ ενδιαφέρον Demi, και το πιο ενδιαφέρον είναι στον τελευταίο στοίχο, όπου καταλαβαίνουμε ότι θα την ξανά αντιμετωπίσουμε αφού κάνει ένα πολύ μεγάλο ταξίδι φυσικά. Ξέρεις μήπως την προέλευσή του;

      • Demi said,

        Αυτό το έχει πει η προγιαγιά μου στην μητέρα μου,
        γιατί στην οικογένειά μας μας «πιάνει η μώρα».
        Η μητέρα μου κατάγεται από το Αίγιο.

        Ξέχασα όμως ένα στίχο, μετά από το

        όλα τ’ αστέρια τ’ ουρανού

        πάει το:

        τα φύλλα από τα δέντρα
        κι έλα κοντά να μ’ έβρεις.

  4. Δες το άρθρο για το σωματικό πόνο. Που κοιμήθηκες; Μήπως στον καναπέ; Μήπως ήταν τόσο άβολη η στάση με την οποία κοιμόσουν (ειδικά στο πως είχες το κεφάλι σου) και δεν μπορούσες να αναπνεύσεις όντως; Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό.. Μετά πρέπει να αρχίσεις να κάνεις κάποιες ερωτήσεις στον εαυτό σου: Ποιος ήταν αυτός που προσπαθούσε να σε πνήξει; Γιατί; τι σκέψεις είχες αυτή ην ημέρα; Υπάρχει κάποιος λόγος που πρέπει να αισθανθείς φόβο; απειλή; Υπ’ όψην, δεν είμαι κανένας ονειροκρίτης, ο στόχος είναι να προσπαθήσουμε με αυτά που διαβάζουμε να ερμηνεύσουμε μόνοι μας τα ονειρά μας.

  5. βιβη said,

    ειμαι η Βιβη 26 χρονων και ειχα δει πριν 4 χρονια ενα ονειρο που με ταλαιπωρει ακομα στη ζωη μου. ειδα πως ετοιμαζομουν να παντρευτω τον αγαπημενο μου και ολα αργοπορουσαν, ακομα και το σπιτι μου ηταν αλλο.ξαφνικα βρισκομαι στο ναο του σολομωντα και μια ξανθια κοπελα με εριξε κατω και ηταν ζωγραφισμενο ενα μεγαλο κοκκινο αστερι. μου ειπε ειμαι η μοιρα σου. θα χωριστειτε! και της λεω με θανατό; δεν απαντησε! και αμεσως βρισκομαι νυφη στην εκκλησια μαζι του, υπηρχε πολυ κοσμος και ολοι δικοι μου.κανεις δικος του! αυτος φορουσε χακι λινα ρουχα και με ρωτησε αν μου αρεσει και του ειπα ναι για να μην τον στενοχωρησω! τον ρωτησα αν στενοχωριεται που κανεις δικος του δεν ηρθε και μου ειπε οχι εγω εσενα θελω! τωρα θα γινοταν ο γαμος μας μα διαλυθηκε πριν 4 μηνες με πολλες ανακατοσουρες απο τις οικογενειες! εμεις ειμαστε παλι μαζι και ενωμενοι μα στα κρυφα απο ολους γιατι υπαρχει μεγαλη εχθρα στις οικογενειες και μαλιστα καποια απ’αυτα τα ατομα τα θεωρω πλεον υπευθυνα για το χαμο. μπορεις να μου δωσεις μια απαντηση αν το ονειρο τοτε εχει να κανει με το γεγονος;και αν ναι τι αλλο μπορει να παθω; ειμαστε 12 χρονια μαζι απο μικρα παιδια.ειμαι σε απογνωση!

  6. Ο στόχος του παρόντος ιστοχώρου δεν είναι να ερμηνεύει όνειρα άλλων, αλλά να δείξει τον τρόπο από μόνοι σας να ερμηνεύσετε τα όνειρά σας. Ένα καλό παράδειγμα ανάλυσης ονείρου θα βρεις στο όνειρο που βρίσκεται στην αρχική σελίδα.

    Διαβάζοντας και τα υπόλοιπα άρθρα, θα δεις ότι έχει σημασία να κάνεις αρκετές ερωτήσεις στον εαυτό σου σχετικά με αυτό το όνειρο. Κι ερωτήσεις δύσκολες. Οι πρώτες ερωτήσεις έχουν σχέση με τους χαρακτήρες που παίζουν κάποιο ρόλο στον όνειρό σου και τί σχέση έχουν με την πραγματικότητα, και ποια χαρακτηριστικά σου βλέπεις σε αυτούς. Μετά τί σημαίνει για σένα οι χώροι/το περιβάλλον μέσα στο οποίο διαδραματίζεται το όνειρο. Και μεταφορικά και κυριολεκτικά. Και τέλος τα συναισθήματά σου σε κάθε στιγμή και κάθε ενέργεια, τι άραγε σου θυμίζουν στην ξύπνια ζωή; Τι είναι αυτό που έχεις να αντιμετωπίσεις; Τι είναι αυτό που φοβάσαι τόσο πολύ; Και τι θα γίνει αν συμβεί τελικά;

  7. σια said,

    Εχω χασει το αισθημα της νυστας…. Καθε βραδυ δε νυσταζω με τιποτα και εχω αγχος για το αν θα κοιμηθω….Κλεινω τα ματια μου και ακουω τραγουδια στον υπνο μου.. Προσπαθω να κανω θετικες σκεψεις αλλα δε μπορω…Με ταλαιπωρει εδω και 2 μηνες αυτο…..Στην αρχη ειχα περασει 1 βδομαδα αυπνιας και πηγα σε ψυχιατρο, μουδωσε καποια χαπια τα οποια δε πηρα αλλα κοιμηθηκα και μετα απο τοτε δε κοιμομουν σχεδον καθολου…. Καθε μερα νιωθω πως δεν εχω κοιμηθει καθολου και βλεπω συνεχως παραξενα «ονειρα» και ασχημα….. Δε ξερω κατα ποσο ειναι ονειρα ομως αφου καθε βραδυ δε πεφτω νυσταγμενη στο κρεβατι…. Ειμαι και ανησυχη ομως γτ εξαιτιας αυτου εχω αφησει πισω τη σχολη και τους φιλους μου…. Τωρα πηγα σε ψυχολογο αλλα δε ξερω κατα ποσο ειναι ψυχολογικο…… Γενικοτερα δε ξερω….. Μου λενε κοιμασαι αλλα δε το καταλαβαινεις……. Και αυτο να γινεται ειναι φυσιολογικο?? Εγω δε μπορω να το καταλαβω….. Αφου ποτε δεν ειχα τετοιο προβλημα….. Σκεφτομουν να επισκεφτω ομοιοπαθητικο γιατρο, σκεφτομαι πως ειναι τελικα ψυχολογικο, μηπως ειναι η κακη διαισθηση πουχω, μηπως συνηθησα να κοιμαμαι 1 ωρα την ημερα, μηπως κοιμαμαι κ δε το καταλαβαινω…….. Μηπως μπορειτε να μου δωσετε μια απαντηση παρακαλω????????? Ειμαι σε απογνωση!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

    • Πρώτα είναι σημαντικό να διευκρινήσεις τι ακριβώς εννοείς με τη λέξη αϋπνία και το αίσθημα της νύστας. Για παράδειγμα λες ότι νοιώθεις ότι δεν έχεις κοιμηθεί καθόλου αλλά παρόλα αυτά βλέπεις συνεχώς παράξενα και άσχημα όνειρα. Επίσης σου λένε ότι κοιμάσαι, αλλά δεν το καταλαβαίνεις. Επομένως θα πρέπει να παρατηρήσεις τον εαυτό σου πως λειτουργεί κατά τη διάρκεια της νύχτας. Γενικά η αϋπνία χωρίζεται σε διάφορες κατηγορίες. Μπορείς να δεις σε τι επίπεδο αϋπνίας είσαι;   1. Είσαι συνέχεια ξύπνια, τόσο ώστε να μην μπορείς να κάτσεις καν στο κρεβάτι;  2. Δυσκολεύεσαι να ακολουθήσεις ένα κανονικό πρόγραμμα ύπνου; 3. Διακόπτεται ο ύπνος σου συχνά; (Δηλαδή ξυπνάς συχνά; και μετα από κάποια ώρα σε ξαναπέρνει ο ύπνος;) 4. Ξυπνάς στις πολύ πρωινές ώρες; Προτείνω μετά να διαβάσεις ένα πάρα πολύ κατατοπιστικό άρθρο για την Αυπνία στο blog του Ψυχολογείν, εδώ: http://psychologein.sciblogs.net/2007/06/25/insomnia/   Όμως θα κάνω κάποιες επιπρόσθετες ερωτήσεις μήπως και σε βοηθήσουν στην αιτία αυτής της διαταραχής. Δεν θέλω να απαντήσεις εδώ, αλλά να κρατήσεις τις απαντήσεις στον εαυτό σου και να τις συζητήσεις μαζί του ή με ένα ψυχοθεραπευτή.  1. Πότε ξεκίνησαν όλα αυτά; Συνέβη κάτι σημαντικό; Σου θύμησε κάτι άλλο που είχε συνέβη παλιά στη ζωή σου; 2. Τι σε εμποδίζει να κοιμηθείς; Αισθάνεσαι κάποια υπερένταση; Αν ναι, από που πηγάζει αυτή; Για ποιο πράγμα έχεις άγχος; Επίσης φοβάσαι μήπως να κοιμηθείς λόγω των ονείρων που βλέπεις; 3. Τί όνειρα βλέπεις; Αν δεν θυμάσαι, θα σε συμβούλευα να αρχίσεις να τα καταγράφεις τη στιγμή που ξυπνάς μέσα στο βράδυ ή το πρωί. Είναι πιθανό αυτά να σε ξυπνάνε και να έχεις ένα διακεκομμένο ύπνο. Κάτι προσπαθούν να σου πουν και ίσως να υπάρχει η αίσθηση ότι είναι επείγον.

    • Γιωργος said,

      Απαντω μετα απο χρονια αλλα δεν πειραζει. Αν εχεις ακομα τετοιο θεμα ν ξερεις οτι δεν ειναι τιποτα.. Οι γιατροι θ σ πουν βλακειες μονο καποιος π τ περναει η τ χει περασει μπορει ν σ βοηθησει.

  8. Σε ευχαριστώ πολύ, ελπίζω να βοηθήσει όποιον το χρησιμοποιήσει. Θα κάνω τώρα και μια κανονική δημοσίευση σχετικά με αυτό.

  9. αγνωστος said,

    Εγώ παιδιά τώρα τελευταία δεν κοιμάμαι καθόλου καλά… Ξενιχτάω συνέχεια κοιμάμαι το πρωί μετά ξανακοιμάμαι το μεσημέρι μέχρι πολύ αργά… Έχω χαθεί απο όλους και όλα.Νιώθω κουρασμένος και αδύναμος,όταν κοιμάμαι βλεπω συνέχεια την πρώην μου συνέχεια στον ύπνο μου … Τι συμβαίνει ;

  10. Γεια σας.Θελω να σας γραψω και εγω ενα ονειρο που το ειδα πριν μερικες μερες…και που δεν μπορω να βρω τι ακριβως θελει να μου πει.Ειδα πως θα παντρευομουν με προξενιο…αλλα ειδα ομως οτι ημουν 17 χρονων ενω ειμαι 32 και ελευθερη…με προξενευαν 2 θειοι μου και εγω δεν ηθελα να δεσμευτω.Σαν να φοβόμουν κιολας..γιατι δεν εχω ζησει κατι παρομοιο.Αναρωτιομουν πως θα είναι ο γαμπρος…τι νυφικο θα φοραω και ποια υα ειναι τα πεθερικα μου…το πσραξενο ειναι οτι δεν ειδα τιποτε απο αυτα και παρολο που δεν ηταν εντονο το ονειρο ενοιωσα σαν να βιωνα στα αληθεια αυτη την κατασταση.Ενοιωσα οτι εναι πραγματικοτητα.Εχω ομως αυτο το φοβο και στιν πραγματικ.σκεφτομαι περι γάμου…ισωςκαι να το ειδα αυτο επειδη εκεινες τις μερες ημουν λιγο ανγχωμενη…ειχα καποιον στο μυαλο μου και ημουν στα δυο..μπορει να με επηρεασε και αυαυτο.Εσεις τι θα λεγατε πανω σε αυτο? Εχετε καμια αποψη??

  11. Maria said,

    Exw ena thema me ta oneira kai tin pragmatikothta koimamai synexeia episha to prwi h otan paw kapou bolta thymamai an tria lepta ena oneiro mou h ekei aspoume pou ksaplnwmw na diavazw kati kai sto akyro na mou erxetao tholi skepsi ena oneiro pou eixa dei :/ti mporei na einai ?


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: